Cơm là gì?
Cơm là một loại thức ăn được làm ra từ gạo bằng cách đem nấu với một lượng vừa đủ nước.
Cơm trắng, chỉ có nguyên liệu là gạo tẻ và không có thêm gia vị, là thức ăn gần như hàng ngày của người Đông Nam Á và Đông Á. Cơm trắng còn là nguyên liệu cho các món cơm rang, cơm hến. Để thay đổi khẩu vị, sau khi nấu,cơm có thể dùng để chiên với lạp xưởng cắt nhỏ, chả lụa, đậu petit pois, tôm khô, trứng vịt… làm thành món cơm chiên, thường được biết đến nhiều là món Cơm chiên Dương Châu. Ngoài ra còn có “cơm trộn”, “cơm thập cẩm”, cơm gói lá sen, “cơm lam”…
Ở các vùng khác như Châu Âu, Trung Mỹ, châu Phi, người ta thường nấu cơm với nguyên liệu khác như các loại hạt khác hoặc rau, thịt.
Các loại cơm
Cơm rang:
Cơm chiên hay cơm rang là một món ăn phổ biến của ẩm thực Á Đông. Ban đầu, nó là một món ăn gia đình ở Trung Quốc vào khoảng 4000 năm TCN. Với món ăn này, cơm cùng với dầu ăn hoặc mỡ được chiên với những thức ăn khác như thịt, trứng… Trong các tiệc lớn kiểu Trung Quốc, cơm chiên thường là món gần cuối (ăn ngay trước món tráng miệng).
Có nhiều loại cơm chiên, mỗi loại có thành phần khác nhau. Ở Á Đông, những loại nổi tiếng là cơm chiên Dương Châu và cơm chiên Phúc Kiến. Ở phương Tây, những tiệm ăn Tàu bán cho người Mỹ đã chế biến ra nhiều loại cơm chiên khác, như là cơm chiên trứng, cơm chiên cay Singapore (thường không ăn tại Singapore) và “cơm chiên đặc biệt”.
Cách làm:
Đầu tiên, cho chảo lên bếp rồi đổ dầu hoặc mỡ vào, khi dầu (mỡ) sôi có thể thêm hành củ hoặc tỏi thái nhỏ vào cho thơm rồi cho cơm (thường là cơm nguội) vào. Thêm nước mắm hoặc gia vị mặn vào trộn đều với cơm. Tiếp đến có thể cho thêm các loại thực phẩm khác tùy khẩu vị như đậu Hà Lan, lạp xưởng, thịt, trứng (trứng tươi hoặc trứng cắt sợi) vào và trộn đều trên bếp.
Đổ cơm chiên đã chín ra bát hoặc đĩa, có thể trang trí bằng rau quả, dưa leo, cà chua…
Cơm nếp:
Cơm nếp, trong ẩm thực Việt Nam, là tên gọi của một loại cơm được nấu bằng gạo nếp, khác biệt với xôi chủ yếu ở phương thức nấu trực tiếp trong nước, không làm chín bằng hơi nước.
Cách làm:
Cơm nếp được nấu/thổi gần tương tự như cơm tẻ, hay cơm nói chung, tuy có yêu cầu nghiêm ngặt hơn về sự chú ý đến tỷ lệ nước và gạo để cơm không bị nát. Trong các nồi nấu cơm bằng kim loại hay đất nung theo kiểu truyền thống, cơm được thực hiện bằng cách đun nước sôi, cho gạo nếp không ngâm mà vo sạch vào nồi, chờ một lúc nồi cơm sôi lại lập tức chắt bỏ cạn hoàn toàn phần nước còn dư trong nồi, khác biệt với cách nấu cơm tẻ vẫn phải để lại một lượng nước vừa phải nếu không cơm sẽ bị khô, khó chín. Hạ nhỏ lửa ủ đến khi thấy cơm thơm, chín dẻo. Với nồi cơm điện, cơm nếp thường được nấu bằng cách cho gạo đã vo sạch vào nồi, đổ nước sôi xăm xắp bề mặt gạo và bật điện, thực hiện nấu như các loại cơm thông thường.
Một số loại cơm nếp:
- Cơm nếp thường: chỉ đơn thuần nấu gạo nếp trong nước trắng, có thể pha trộn với một chút muối cho thành phẩm khi ăn đỡ bị ngán.
- Cơm nếp bát bửu: kết hợp nhiều loại thực phẩm như thịt gà, nấm đông cô, củ năng, lạp xường, thịt xá xíu, đậu Hà Lan, cà rốt, hột điều; các gia vị và phụ gia khác như lòng trắng trứng gà, dầu mè, rượu trắng, nước lèo, ớt, ngò, nước tương v.v. được sử dụng để chế biến các thực phẩm kết hợp nói trên. Cơm được nấu với nước lèo cho chín. Thịt gà, nấm đông cô, củ năng, hột điều v.v. tất cả đều xắt hạt lựu cho vào xào nhanh trong chảo với hành, tỏi phi và mỡ nước. Trộn cơm với thực phẩm đã xào và ém mặt cơm cho chặt trên đĩa, phết lòng trắng trứng gà lên và bỏ lò nướng vàng.
- Cơm nếp cuộn lá chuối:nấu gạo nếp trong nước cốt dừa, gói trong lá chuối. Làm nước chấm cơm bằng tôm nõn khô giã nhuyễn phi trong chảo hành, tỏi, sả, mỡ cho thơm, nêm mắm ruốc và chút đường xào quện với nhau.
- Cơm gà:lấy nước dừa nấu cơm, khi cơm sôi cho cơm dừa xắt/nạo nhỏ vào, cơm cạn gia thịt gà xắt nhỏ đã được tẩm ướp gia vị, dầu ăn, hành khô, đảo đều một lượt và để nhỏ lửa cho thành phẩm chín đều.
Cơm lam:
Cơm lam là loại cơm được làm từ gạo (thường là gạo nếp) cùng một số nguyên liệu khác, cho vào ống tre, giang, nứa v.v. và nướng chín trên lửa. Cơm đặc trưng của các dân tộc vùng Tây Bắc Việt Nam, Tây Nguyên và một số dân tộc tại Lào.
Cách làm:
Nguyên liệu làm cơm lam bao gồm gạo, ống nứa (tre), lá chuối. Ngoài ra có thể còn có dừa nạo, nước cốt dừa, vừng trộn lẫn gạo trước khi nướng. Cũng đôi khi, tại một số vùng miền sắn, khoai, ngô, được chặt miếng nhỏ nhồi vào ống để nướng thay cho nguyên liệu chính là gạo.
Lấy gạo bỏ vào một chiếc ống giang một đầu hở, sau đó dùng lá chuối bịt kín lại rồi đốt. Nhưng nấu cơm lam thực ra không chỉ đơn giản như vậy. Ống giang dùng nấu cơm lam phải còn tươi để khi cơm chín, hạt cơm quyện thêm một chút vị ngọt và mùi đặc trưng của tre. Nứa thường được chọn giang bánh tẻ, non quá hay già quá đều không được.
Đốt lên một đống lửa, chờ thật đượm, sau đó đặt lên trên một chiếc kiềng và xếp các ống Lam trên đó. Trong khi nấu không quên xoay đi xoay lại những chiếc ống Lam như khi nướng bắp. Khoảng một tiếng đồng hồ thì ăn được. Thực tế, theo kinh nghiệm của những người dân tộc thì khi nghe mùi thơm từ ống Lam bay ra là biết cơm chín hay chưa mà không cần mở nắp.
Khi cơm chín, chẻ bỏ lớp cháy đen bên ngoài ống cơm thật khéo léo cho đến khi bao bọc phần ruột cơm chỉ là một lớp lạt giang mỏng. Xắt mỗi ống ra thành năm hay bảy khúc. Khi ăn chỉ cần bóc bỏ lớp lạt giang bên ngoài.
Cơm lam được dọn ra ăn cùng với thịt gà hay thịt lợn rừng nướng (những thứ thịt này cũng được nướng trong ống tre). Tuy nhiên, cơm lam ngon nhất khi ăn với muối vừng (mè).
Cơm tấm là món đặc sản của miền Nam Việt Nam, nó là một trong những món ăn sáng được ưa chuộng nhất của người miền Nam, nhất là Sài Gòn. Hiện nay loại cơm làm từ hột gạo bể này đã có mặt ở một số nơi thuộc miền Trung, miền Bắc và hải ngoại.
Đĩa cơm tấm với sườn, bì, chả, trứng thường được dùng làm quà sáng, nhưng nay cơm tấm đã có ở một số quán ăn trưa, chiều hoặc tối với nhiều loại thức ăn kèm.
Cách làm: (4 người ăn)
Nguyên liệu:
- 500 g sườn cốt lết
- 1/2 lon tấm ngon
- 2 muỗng súp mỡ nước
- 2 muỗng súp mỡ hành
- 2 muỗng súp đường
- 1/2 muỗng cà phê muối
- 1/2 muỗng cà phê bột ngọt
- 1 muỗng cà phê hành tỏi băm
- Phụ liệu: Tiêu, tỏi, ớt.
Chế biến:
-Tấm vo sạch, cho vào nồi canh nước vừa phải, nấu chín trên bếp củi.
-Sườn rửa sạch, cắt mỏng khoảng 1,5 cm, ướp mỡ nước, muối, đường, bột ngọt, hành tỏi băm, tiêu, trộn đều hỗn hợp, để ít nhất 2 giờ cho thấm gia vị.Chuẩn bị lò than cháy đỏ đều nhưng không để lửa ngọn, cho thịt lên vỉ nướng. Khi nướng, thỉnh thoảng lại tẩm gia vị vào sườn để sườn không bị khô và thấm đều.
-Làm nước mắm: Bắc bếp, cho nước mắm, đường nấu khoảng 10 phút cho sánh lại, nêm nước mắm vừa mặn. Nhắc xuống để nguội, cho ớt tỏi băm vào.
