Chua me đất là cây mọc hoang khắp mọi miền nước ta. Có ba loại là chua me núi hoa trắng vân hồng, chua me hoa hồng và chua me đất hoa vàng. Trong đó, chua me đất hoa vàng thường hay gặp và được dùng làm thuốc.
Chữa sốt cao, khát nước: Chua me đất hoa vàng 1 nắm rửa sạch, giã nát, cho chút nước sôi nguội vắt lấy nước cốt chia 2 lần uống trong ngày.
An thần, chữa mất ngủ: Chua me đất 20g, lá thông đuôi ngựa 6g, cho cả vào nồi đổ ngập nước sắc kỹ, chia 2 – 3 lần uống trong ngày.
Chữa rôm sảy, ngứa ngáy: Lấy chua me vò nát xát vào nơi rôm sảy ngứa ngáy. Ngày 2 – 3 lần.
Chữa ho do nắng nóng: Chua me tươi 40g, rau má tươi 40g, lá xương sông tươi 20g, cỏ gà tươi 20g, giã nhỏ, thêm chút nước vắt lấy nước cốt, đun sôi và chia 3 lần uống trong ngày.
Chữa bí đại tiểu tiện: Chua me đất hoa vàng 20g, rau mã đề 20g, rửa sạch, giã nát cho chút đường vào, vắt lấy nước cốt uống, nếu chưa thông lại làm uống tiếp.
Chữa ngã bong gân (sưng đau): Dùng chua me đất hoa vàng 1 nắm to, chưng nóng dùng xoa bóp vào nơi sưng đau.
Chữa viêm họng sưng đau: Chua me đất tươi 50g, rửa sạch, cho vào 2g muối ăn, nhai và nuốt nước từ từ.
Chữa chứng cao huyết áp: Chua me đất hoa vàng 30g, hạ khô thảo 10g, cúc hoa vàng 15g, sắc cùng ngày 1 thang, chia 2 – 3 lần uống.
Chữa viêm gan vàng da (do thấp nhiệt): Chua me đất hoa vàng 30g, sắc lấy nước chia vài lần uống trong ngày. Hoặc dùng chua me đất 30g, thịt lợn nạc 30g, nấu thành canh, ăn cả nước lẫn cái.
Chữa huyết lâm, nhiệt lâm (tiểu tiện nhỏ giọt, nóng rát niệu đạo, nước tiểu có máu): Chua me đất hoa vàng tươi, rửa sạch giã vắt lấy nước cốt hòa với mật ong, chia 3 lần uống, mỗi lần uống khoảng 50ml hỗn hợp này.
Chữa kiết lỵ: Chua me đất hoa vàng phơi khô, tán bột mịn. Ngày uống 3 lần, mỗi lần 9 – 12g, chiêu với nước sôi nguội.
Lưu ý:
Trong thân và lá chua me có acid oxalic và nhất là oxalat kali với hàm lượng cao, nên cây có vị chua. Thỉnh thoảng ăn một vài bữa lá chua me (chủ yếu là chua me đất hoa vàng) nấu canh thì không sao. Nhưng nếu dùng luôn hằng ngày trong thời gian dài, muối oxalat sẵn có trong cây sẽ kết hợp với canxi trong cơ thể để tạo thành canxi oxalat không tan. Muối này tích lũy dần thành viên sỏi mà sinh bệnh sỏi, có thể gây suy thận cấp do nghẽn các tiểu quản thận; triệu chứng chủ yếu là không đi tiểu được.
Dù thỉnh thoảng mới dùng thì cũng không nên ăn quá nhiều chua me cùng lúc vì muối oxalat gây độc ở liều 20 – 30g.
Những người đã bị bệnh sỏi càng không nên dùng lá me chua vì oxalat có thể làm tăng lượng sỏi.
